Tijdens de lezing werd uitgelegd hoe CRISPR-Cas werkt: een techniek die vaak wordt vergeleken met een “zoek-en-vervangfunctie” voor DNA. Oorspronkelijk afkomstig uit het natuurlijke afweersysteem van bacteriën, is deze ontdekking uitgegroeid tot een uiterst precies instrument voor genbewerking. Niet voor niets ontvingen Emmanuelle Charpentier en Jennifer Doudna hiervoor in 2020 de Nobelprijs voor de Scheikunde.
Toepassingen en beloftes
De mogelijke toepassingen zijn indrukwekkend. In de geneeskunde biedt CRISPR-Cas kansen voor het behandelen van genetische aandoeningen zoals sikkelcelanemie en bèta-thalassemie, en worden immuuncellen al aangepast om kankercellen of virussen te bestrijden zonder chemotherapie of bestraling. Ook eerste onderzoeksstappen richting het corrigeren van chromosomale afwijkingen, zoals bij het syndroom van Down, kwamen aan bod.
In de landbouw kan CRISPR-Cas bijdragen aan het ontwikkelen van droogte- en ziekteresistente gewassen, voedzamer voedsel en een duurzamere voedselproductie. In een wereld waarin de bevolking richting 2050 met naar verwachting twee miljard mensen groeit, roept dit de vraag op of deze technologie kan helpen bij het voorkomen van voedseltekorten.
Ethiek en maatschappelijke vragen
Naast de voordelen stond de lezing nadrukkelijk stil bij de ethische dilemma’s. Waar ligt de grens tussen het genezen van ziekten en het verbeteren van eigenschappen? Wat zijn de lange-termijneffecten van ingrepen in het DNA? En hoe voorkomen we een toekomst waarin “designer baby’s” op bestelling mogelijk worden? Ook kwesties als wetgeving, toegankelijkheid en ongelijkheid kwamen uitgebreid aan bod.
Reflectie en gesprek
De avond leidde tot een levendige discussie en onderstreepte het belang van maatschappelijke reflectie bij technologische vooruitgang. CRISPR-Cas biedt enorme kansen, maar vraagt tegelijkertijd om zorgvuldige afwegingen, duidelijke ethische kaders en verantwoord gebruik.
Benieuwd hoe CRISPR-Cas technisch werkt? In onderstaande Engelstalige video wordt dit stap voor stap visueel uitgelegd.